Bulong mặt bích là gì? Bảng tra tiêu chuẩn bulong mặt bích

Đăng bởi Bulong Thọ An Nội dung / Ngày đăng 12 Tháng 9, 2026

Bulong mặt bích là chi tiết liên kết dùng để ghép hai mặt bích, van, phụ kiện hoặc thiết bị trong hệ thống đường ống. Việc chọn bulong không chỉ dựa vào đường kính ren mà phải đối chiếu với tiêu chuẩn mặt bích, kích thước danh nghĩa, số lượng lỗ, đường kính vòng chia và đường kính lỗ bulong. Mỗi hệ JIS, DIN/EN, ANSI/ASME hay BS có cách quy định khác nhau. Trong bài viết dưới đây, Bulong Thọ An tổng hợp các bảng tra kích thước phổ biến để bạn dễ đối chiếu khi chọn và đặt mua bulong mặt bích.

Bulong mặt bích là gì?

Bulong mặt bích tạo lực siết để ép hai mặt bích vào nhau, đồng thời tạo lực nén lên gioăng nhằm duy trì độ kín của mối nối. Vì vậy, một bộ bulong mặt bích phải phù hợp đồng thời với kích thước và tiêu chuẩn của mặt bích. Chỉ cần sai số về số lỗ, PCD hoặc đường kính 

Bulong mặt bích thường được lắp xuyên qua các lỗ bố trí quanh vành mặt bích, kết hợp với đai ốc và tùy cấu hình có thể dùng thêm long đen. Khi siết, lực kéo của bulong tạo lực ép giữa hai bề mặt bích và gioăng. Do đó, kích thước bulong phải được xác định từ tiêu chuẩn mặt bích cụ thể, thay vì chỉ nhìn vào DN của đường ống.

Các thông số thường được quan tâm gồm kích thước ren, số lượng bulong, đường kính vòng chia lỗ (PCD), đường kính lỗ và chiều dài bulong. Với các hệ ANSI/ASME, quy cách thường dùng NPS và kích thước bulong theo inch; trong JIS và DIN/EN, quy cách thường thể hiện theo DN và ren hệ mét.

Bulong mặt bích thường được dùng ở đâu?

Loại bulong này xuất hiện ở nhiều hệ thống đường ống và thiết bị có kết nối bằng mặt bích. Một số ứng dụng phổ biến gồm đường ống cấp thoát nước, hệ thống PCCC, khí nén, hơi, xử lý nước, dầu khí, hóa chất và các dây chuyền sản xuất công nghiệp.

Hệ thống	Mục đích sử dụng
Cấp thoát nước	Ghép nối đường ống, van và phụ kiện
PCCC	Liên kết đường ống với van, thiết bị
Khí nén	Kết nối đường ống và cụm thiết bị
Hơi	Liên kết đường ống, van và phụ kiện
Dầu khí, hóa chất	Kết nối các cụm đường ống, thiết bị theo yêu cầu kỹ thuật

Các yếu tố cần tra khi chọn bulong mặt bích

Muốn đọc đúng bảng tra, trước hết cần xác định chính xác mặt bích đang sử dụng thuộc hệ tiêu chuẩn nào. DN100 JIS 10K không có cùng quy cách lỗ với DN100 PN16 hoặc NPS 4 Class 150. Vì vậy, DN chỉ là điểm bắt đầu; tiêu chuẩn và cấp của mặt bích mới quyết định cấu hình bulong.

Đường kính danh nghĩa DN hoặc NPS

DN (Nominal Diameter) là kích thước danh nghĩa thường dùng trong hệ mét, còn NPS (Nominal Pipe Size) thường xuất hiện trong hệ ANSI/ASME. Hai cách gọi này có thể tương ứng về kích thước đường ống nhưng không đồng nghĩa với việc mặt bích của hai hệ sẽ có cùng kích thước lỗ hoặc cùng cách bố trí bulong.

Một số quy đổi DN/NPS thường gặp:

DN	NPS
DN15	1/2″
DN20	3/4″
DN25	1″
DN32	1 1/4″
DN40	1 1/2″
DN50	2″
DN65	2 1/2″
DN80	3″
DN100	4″
DN125	5″
DN150	6″
DN200	8″

Bảng trên chỉ giúp xác định kích thước danh nghĩa tương ứng. Khi đặt bulong vẫn phải tra đúng tiêu chuẩn mặt bích.

Số lượng lỗ và đường kính lỗ bulong

Sau khi xác định DN hoặc NPS, cần kiểm tra số lượng lỗ, PCD và đường kính lỗ. PCD là đường kính vòng tròn đi qua tâm các lỗ bulong. Đây là thông số rất quan trọng vì hai mặt bích cùng DN nhưng khác tiêu chuẩn có thể có PCD và số lỗ khác nhau.

Thông số	Ý nghĩa
DN/NPS	Kích thước danh nghĩa
Bolt Circle/PCD	Đường kính vòng tâm lỗ
No. of holes	Số lượng lỗ bulong
Hole diameter	Đường kính lỗ
Bolt size	Kích thước danh nghĩa của bulong
Flange standard	Tiêu chuẩn mặt bích

Bảng tra tiêu chuẩn bulong mặt bích JIS

JIS B2220 là hệ tiêu chuẩn mặt bích phổ biến trong các thiết bị và hệ thống đường ống có nguồn gốc Nhật Bản. Trong đó JIS 10K được sử dụng khá rộng rãi. Điểm quan trọng khi tra JIS là không chỉ nhìn DN mà phải đối chiếu đúng cấp 5K, 10K, 16K hoặc 20K. Bảng JIS 10K dưới đây được đối chiếu theo bảng kích thước JIS B2220 của Hisaka.

Bảng tra bulong mặt bích JIS 10K

DN	NPS	PCD (mm)	Số lỗ	ĐK lỗ (mm)	Bulong
DN15	1/2″	70	4	15	M12
DN20	3/4″	75	4	15	M12
DN25	1″	90	4	19	M16
DN32	1 1/4″	100	4	19	M16
DN40	1 1/2″	105	4	19	M16
DN50	2″	120	4	19	M16
DN65	2 1/2″	140	4	19	M16
DN80	3″	150	8	19	M16
DN100	4″	175	8	23	M16
DN125	5″	210	8	23	M20
DN150	6″	240	8	23	M20
DN200	8″	290	12	23	M20
DN250	10″	355	12	25	M22
DN300	12″	400	16	25	M22

Bảng tra nhanh JIS 16K và 20K

Với JIS 16K và 20K, cấu hình bulong thay đổi theo từng DN. Chẳng hạn JIS 16K sử dụng M16 tại DN50 và DN65, chuyển sang M20 tại DN80–DN125; các kích thước lớn hơn tiếp tục tăng theo bảng tiêu chuẩn. JIS 20K có cấu hình tương tự ở một số kích thước nhỏ nhưng thay đổi về số lượng lỗ và kích thước bulong ở các DN lớn.

DN	JIS 16K	JIS 20K
DN25	4 × M16	4 × M16
DN32	4 × M16	4 × M16
DN40	4 × M16	4 × M16
DN50	8 × M16	8 × M16
DN65	8 × M16	8 × M16
DN80	8 × M20	8 × M20
DN100	8 × M20	8 × M20
DN125	8 × M22	8 × M22
DN150	12 × M22	12 × M22
DN200	12 × M22	12 × M22
DN250	12 × M24	12 × M24
DN300	16 × M24	16 × M24

Khi cần đặt hàng theo JIS 16K hoặc 20K, nên cung cấp đầy đủ DN + cấp JIS thay vì chỉ nói “DN100 dùng M20”. Cách ghi đầy đủ giúp hạn chế nhầm giữa các cấp mặt bích.

Bảng tra tiêu chuẩn bulong mặt bích DIN/EN

DIN/EN sử dụng cách ký hiệu cấp áp lực theo PN, trong đó PN16 là một cấu hình rất phổ biến. Với hệ hiện hành tại châu Âu, EN 1092-1 quy định kích thước mặt bích theo DN và PN. Ví dụ DN100 PN16 có PCD 180 mm, 8 lỗ đường kính 18 mm và sử dụng bulong M16.

Các cấp PN phổ biến

Cấp PN	Đặc điểm
PN6	Cấp áp lực thấp
PN10	Dùng trong nhiều hệ thống đường ống
PN16	Phổ biến trong cấp nước và công nghiệp
PN25	Dùng cho yêu cầu áp lực cao hơn
PN40	Dùng cho hệ thống có yêu cầu cao hơn

Không nên hiểu PN là áp suất làm việc cố định trong mọi trường hợp. Khả năng chịu áp thực tế còn phụ thuộc vật liệu, nhiệt độ và cấu hình mặt bích.

Bảng tra bulong mặt bích DIN/EN PN16

DN	PCD (mm)	Số lỗ	ĐK lỗ (mm)	Bulong
DN15	65	4	14	M12
DN20	75	4	14	M12
DN25	85	4	14	M12
DN32	100	4	18	M16
DN40	110	4	18	M16
DN50	125	4	18	M16
DN65	145	8	18	M16
DN80	160	8	18	M16
DN100	180	8	18	M16
DN125	210	8	18	M16
DN150	240	8	22	M20
DN200	295	12	22	M20
DN250	355	12	26	M24
DN300	410	12	26	M24

Các kích thước trên phù hợp với bảng tra PN16 của EN 1092-1 được công bố bởi các nguồn tham chiếu kỹ thuật.

Bảng tổng hợp nhanh DN – PN16

DN	Số bulong	Quy cách
DN50	4	M16
DN65	8	M16
DN80	8	M16
DN100	8	M16
DN125	8	M16
DN150	8	M20
DN200	12	M20
DN250	12	M24
DN300	12	M24

Bảng tra tiêu chuẩn bulong mặt bích ANSI/ASME

Khác với JIS và DIN/EN, ANSI/ASME B16.5 thường sử dụng NPS và Class. Các cấp thường gặp gồm Class 150, Class 300 và Class 600. Đặc biệt, không nên quy đổi đơn giản kiểu “Class 150 bằng PN16” để thay thế trực tiếp, bởi mỗi hệ có quy định riêng về PCD, số lỗ, kích thước lỗ và dạng mặt bích.

Bảng tra bulong ANSI/ASME Class 150

NPS	Số lỗ	Bulong	PCD (inch)	PCD (mm)
1/2″	4	1/2″	2.38	60.5
3/4″	4	1/2″	2.75	69.9
1″	4	1/2″	3.12	79.4
1 1/4″	4	1/2″	3.50	88.9
1 1/2″	4	1/2″	3.88	98.6
2″	4	5/8″	4.75	120.7
2 1/2″	4	5/8″	5.50	139.7
3″	4	5/8″	6.00	152.4
4″	8	5/8″	7.50	190.5
6″	8	3/4″	9.50	241.3
8″	8	3/4″	11.75	298.5
10″	12	7/8″	14.25	362.0
12″	12	7/8″	17.00	431.8

Các thông số Class 150 được đối chiếu từ bảng ASME B16.5; ví dụ NPS 4 sử dụng 8 bulong 5/8 inch trên vòng chia 7,50 inch.

Bảng tra bulong ANSI/ASME Class 300

NPS	Số lỗ	Bulong	PCD (inch)
1/2″	4	1/2″	2.62
3/4″	4	5/8″	3.25
1″	4	5/8″	3.50
1 1/4″	4	5/8″	3.88
1 1/2″	4	3/4″	4.50
2″	8	5/8″	5.00
2 1/2″	8	3/4″	5.88
3″	8	3/4″	6.62
4″	8	3/4″	7.88
6″	12	3/4″	11.00
8″	12	7/8″	13.00
10″	16	1″	15.25
12″	16	1 1/8″	17.75

Class 300 có cấu hình khác Class 150 ngay cả khi cùng NPS. Chẳng hạn NPS 4 Class 300 dùng 8 bulong 3/4 inch trên PCD 7,88 inch, trong khi NPS 4 Class 150 dùng 8 bulong 5/8 inch trên PCD 7,50 inch.

Bảng tra nhanh ANSI/ASME Class 600

Class 600 được dùng cho những hệ thống có yêu cầu cao hơn. Một số kích thước phổ biến:

NPS	Số lỗ	Bulong	PCD (inch)
2″	8	5/8″	5.00
3″	8	3/4″	6.62
4″	8	7/8″	8.50
6″	12	1″	11.50
8″	12	1 1/8″	13.75
10″	16	1 1/4″	17.00
12″	20	1 1/4″	19.25

Ví dụ, NPS 4 Class 600 sử dụng 8 bulong 7/8 inch trên vòng chia 8,50 inch; NPS 6 tăng lên 12 bulong 1 inch trên PCD 11,50 inch.

Bảng tra tiêu chuẩn bulong mặt bích BS 4504

BS 4504 là tiêu chuẩn mặt bích hệ mét từng được sử dụng rộng rãi tại Anh và nhiều công trình sử dụng tiêu chuẩn Anh. Tuy nhiên, BS 4504 hiện đã được thay thế bởi BS EN 1092-1. Vì vậy, nếu bản vẽ hoặc thiết bị cũ yêu cầu BS 4504, cần tra đúng cấu hình của hệ thống thay vì mặc định chuyển sang một tiêu chuẩn khác.

Bảng tra BS 4504 PN16

Với cấu hình PN16, các thông số khoan lỗ của BS 4504 có tính tương thích với hệ EN 1092-1 ở nhiều kích thước tương ứng. Một số quy cách thường gặp:

DN	PCD (mm)	Số lỗ	ĐK lỗ (mm)	Bulong
DN15	65	4	14	M12
DN20	75	4	14	M12
DN25	85	4	14	M12
DN32	100	4	18	M16
DN40	110	4	18	M16
DN50	125	4	18	M16
DN65	145	8	18	M16
DN80	160	8	18	M16
DN100	180	8	18	M16
DN125	210	8	18	M16
DN150	240	8	22	M20
DN200	295	12	22	M20

Các kích thước PN16 này cũng được thể hiện trong bảng khoan lỗ của BS EN 1092-1. Với hệ thống cũ ghi BS 4504, nên đối chiếu thêm loại mặt bích và hồ sơ thiết kế trước khi thay thế.

So sánh tiêu chuẩn bulong mặt bích JIS, DIN/EN, ANSI và BS

Bốn hệ tiêu chuẩn trên có cách ký hiệu khác nhau. JIS thường gặp các cấp K như 10K, 16K, 20K; DIN/EN và BS sử dụng PN; còn ANSI/ASME sử dụng Class và NPS. Vì vậy, khi đặt bulong, thông tin “DN100” hoặc “4 inch” vẫn chưa đủ để xác định chính xác quy cách.

Tiêu chuẩn	Cách ký hiệu	Kích thước thường dùng	Ví dụ
JIS	K	DN	JIS 10K, 16K, 20K
DIN/EN	PN	DN	PN10, PN16, PN25, PN40
ANSI/ASME	Class	NPS	Class 150, 300, 600
BS 4504	PN	DN	PN10, PN16, PN25, PN40

Có thể thay thế bulong giữa các tiêu chuẩn không?

Không nên thay thế chỉ dựa vào việc hai mặt bích có cùng DN hoặc cùng cỡ ống. Ví dụ DN100 JIS 10K có PCD 175 mm và 8 lỗ M16, trong khi DN100 EN 1092-1 PN16 có PCD 180 mm và cũng dùng 8 bulong M16. Dù đường kính bulong giống nhau, vị trí lỗ đã khác nên hai mặt bích không mặc nhiên lắp lẫn.

Tương tự, NPS 4 Class 150 và NPS 4 Class 300 đều có 8 lỗ nhưng kích thước bulong và vòng chia khác nhau. Vì vậy, khi đổi tiêu chuẩn phải kiểm tra toàn bộ cấu hình mặt bích thay vì chỉ đổi kích thước ren.

Cách đọc bảng tra tiêu chuẩn bulong mặt bích

Bảng tra chỉ thực sự hữu ích khi người dùng biết cách xác định đúng dòng cần tìm. Quy trình đơn giản nhất là xác định kích thước danh nghĩa, tiêu chuẩn, cấp mặt bích rồi đối chiếu số lỗ và kích thước bulong.

Ví dụ đọc bảng theo DN100

Giả sử cần tìm bulong cho mặt bích DN100 JIS 10K. Trước tiên xác định đúng dòng DN100 trong bảng JIS 10K. Sau đó đối chiếu số lỗ, đường kính lỗ và kích thước bulong.

Bước	Thông tin cần xác định	Ví dụ
1	Kích thước danh nghĩa	DN100
2	Tiêu chuẩn	JIS
3	Cấp mặt bích	10K
4	Số lỗ	8
5	Đường kính lỗ	23 mm
6	Kích thước bulong	M16
7	Chiều dài	Xác định theo chiều dày mối ghép

Với ví dụ này, bảng JIS 10K cho thấy DN100 sử dụng 8 bulong M16, PCD 175 mm và lỗ bulong đường kính 23 mm.

Những thông số cần cung cấp khi đặt mua

Để đơn vị cung cấp xác định đúng sản phẩm, nên gửi càng đầy đủ thông tin càng tốt. Nếu có bản vẽ hoặc bảng thông số của mặt bích, gửi kèm sẽ giúp hạn chế nhầm lẫn.

Thông tin	Ví dụ
Tiêu chuẩn	JIS/DIN/EN/ANSI/BS
Kích thước	DN100/NPS 4″
Cấp mặt bích	JIS 10K/PN16/Class 150
Kích thước bulong	M16 hoặc 5/8″
Chiều dài	M16 × 70 mm
Vật liệu	Thép, inox
Cấp bền	8.8, 10.9…
Số lượng	16 bộ

 

Cần tìm bulong, ốc vít đúng quy cách cho công trình, máy móc hoặc nhu cầu sản xuất? Liên hệ Bulong Thọ An để được tư vấn sản phẩm phù hợp về chủng loại, kích thước, vật liệu và tiêu chuẩn. Thọ An cung cấp đa dạng bulong, ốc vít và vật tư liên kết, đáp ứng nhu cầu từ các mối ghép thông dụng đến sản phẩm theo quy cách và bản vẽ.